विशेष प्रतिनिधी अमरावती : संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठाच्या पाली व बुद्धिझम विभागातील विद्यार्थ्यांचा बौद्धकालीन ऐतिहासिक स्थळांचा एकदिवसीय अभ्यासदौरा नुकताच उत्साहात संपन्न झाला. प्राध्यापक टी. बी. रामटेके यांच्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित या अभ्यासदौऱ्यात विद्यार्थ्यांनी सालबर्डी येथील ऐतिहासिक बौद्धकालीन लेण्यांची पाहणी करून बौद्ध इतिहास, शिल्पकला आणि प्राचीन साधना परंपरेची माहिती जाणून घेतली.
सालबर्डी येथील लेण्यांमध्ये आढळणारी शिल्पकला, पाली लिपीतील संदेश तसेच प्राचीन काळात बौद्ध भिक्खूंच्या ध्यानसाधनेसाठी निर्माण करण्यात आलेली शून्यागारे यांची विद्यार्थ्यांनी पाहणी केली. घनदाट जंगलाच्या परिसरात असलेल्या या लेण्या प्राचीन बौद्ध स्थापत्यकला, साधना, संस्कृती आणि जीवनमूल्यांचा महत्त्वपूर्ण वारसा दर्शवितात. या भेटीमुळे विद्यार्थ्यांना बौद्ध इतिहासाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेण्याची संधी मिळाली.
या अभ्यासदौऱ्यात सालबर्डी येथील बुद्धविहारालाही भेट देण्यात आली. त्यानंतर येणाडा येथील धम्मप्रकाश विपश्यना केंद्राला भेट देण्यात आली. या प्रशस्त व निसर्गरम्य केंद्रात भंते सत्यानंद महाथेरो यांनी उपस्थितांना धम्मदेसना दिली. प्राध्यापक टी. बी. रामटेके आणि प्राध्यापक एस. कुमार यांनीही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करून बौद्ध तत्त्वज्ञान, धम्माचा व्यावहारिक दृष्टिकोन आणि विपश्यना साधनेचे महत्त्व विशद केले.
या अभ्यासदौऱ्यात प्राध्यापक कल्पना डोंगरे, प्राध्यापक अनिता निर्गुळे, प्राध्यापक कल्पना पाटील आणि प्राध्यापक ज्योती भेले सहभागी झाले होते. तसेच अभ्यास मंडळाचे अध्यक्ष अॅड. सुधाकर पाटील, धम्मप्रचारक आयुष्यमान अशोक भोरे, सुनील वंजारी, बाबूलाल शिरसाठ, शिवदास अढाऊ, विलास जामनेकर, देविदास मेटांगे, रत्ना गंभीर, वैशाली कोटांगळे, द्रौपदी मोहोड, कांता रामटेके, कुमुदिनी उबाळे, रमा घरडे, आरती गोंडाणे, सुरेश भवरे, प्रतिभा मेश्राम, मंदा तायडे, भारती चवरे, अरुण रामटेके आणि प्रज्ञा सरदार यांच्यासह अनेक विद्यार्थी व धम्मप्रेमी उपस्थित होते.
आर्वी येथील विद्यार्थ्यांसह डॉ. विजया मुळे, प्राध्यापक कपिल पाटील, उरकुडे आणि शेंद्रे यांचीही या अभ्यासदौऱ्यात उपस्थिती होती.
बौद्ध इतिहासाचा प्रत्यक्ष अभ्यास, प्राचीन वारशाचे जतन आणि धम्मविचारांची समज अधिक दृढ करणे हा या अभ्यासदौऱ्याचा प्रमुख उद्देश होता. पुस्तकी ज्ञानासोबत प्रत्यक्ष स्थळभेटीतून विद्यार्थ्यांना बौद्ध संस्कृती, स्थापत्यकला आणि ध्यानसाधना परंपरेचा अभ्यास करता आला. अशा उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांच्या संशोधनवृत्तीला चालना मिळून बौद्ध वारशाच्या संवर्धनाबाबत जागरूकता निर्माण होण्यास मदत होते.
भिक्खू ए सीलवंसलंकार, ७५०७८९४२०३,अमरावती.
